म लज्जा होइन, स्वाभिमानको देदीप्यमान प्रकाश
(रोजिना घिमिरे।)
म केवल एउटा धातु वा फाइबरको निष्प्राण संरचना मात्र होइन, म त स्पर्शको त्यो दिव्य र जीवन्त भाषा हुँ जसले अन्धकार र उज्यालोका परम्परागत परिभाषाहरूलाई सधैँका लागि भत्काइदिन्छ। मानिसहरू प्रायः मलाई देख्दा दृष्टिहीनताको कारुणिक कथा बुन्न थाल्छन्। उनीहरूको नजरमा दयाको एउटा कसिङ्गर तैरिन थाल्छ, मानौँ म कुनै विपत्ति, विवशता वा दुर्भाग्यको अवशेष हुँ। तर म सुनाउन चाहन्छु ती अनगिन्ती गतिशील पाइलाहरूलाई र यो सम्पूर्ण चेतनाहीन समाजलाई—म कसैको लाचारी वा लज्जाको प्रतीक होइन, म त सीमाहीन स्वतन्त्रता, चेतना र निर्भिक गमनशीलताको सार्वभौम विजय-ध्वज हुँ। मलाई समात्ने ती औँलाहरूमा कुनै हीनताबोध छैन, न त मभित्र नै कुनै सङ्कोच छ। म त त्यो उज्यालो प्रकाश हुँ जसले सडकका हिलाम्य खाल्डाहरू, उकाला-ओराला र अनपेक्षित अवरोधहरूलाई पहिले नै स्पर्श गरेर मेरो सहयात्रीलाई निर्भिक बन्न अभिप्रेरित गर्छ।
सोच्नुहोस् त, लज्जा के हो? लज्जा त त्यो संकुचित र सङ्कीर्ण सोचमा छ जसले कुनै मानिसलाई अरूको सहाराबिना अघि बढ्न नसक्ने परमुखापेक्षी ठान्छ। तर म? म त आफ्ना सहयात्रीको हातमा एउटा यस्तो जीवित चेतना बनेर रहन्छु, जसले नदेखेका बाटाहरूलाई पनि एउटा मिठासपूर्ण र लयबद्ध सङ्गीतमा परिणत गरिदिन्छ। जब म सडकका गल्लीहरूमा, ढुङ्गा र माटोका असमतल पत्रहरूमा बजिन्छु—टक… टक… टक…—त्यो केवल आवाज मात्र होइन। त्यो त यो विशाल धर्तीसँग गरिएको एउटा अत्यन्त पवित्र र गहिरो संवाद हो। त्यो आवाजले हरेक मोडमा यो उद्घोष गर्छ कि म कसैको दयामा टिकेको छैन, म त आफ्नै गति र सामर्थ्यमा संसार नाप्न निस्किएको छु।
म ती औँलाहरूको निरन्तर विस्तार हुँ, जसले संसारलाई आँखाले भन्दा बढी गहिराइमा अनुभूत गर्छन्। उज्यालोमा आँखा हुनेहरू प्रायः बाह्य रूप र भ्रमको उज्यालोमा हराउँछन्, तर मेरो सहयात्रामा हिँड्ने पाइलाहरू कहिल्यै दिशाहीन हुँदैनन्। मैले उनीहरूको हातको कम्पनलाई बुझेको छु, उनीहरूको आत्मविश्वासको ढुकढुकी महसुस गरेको छु। जब संसारले उनलाई दयाको दृष्टिले हेर्छ, तब म उनीहरूकै हातमा अडिएर उच्च स्वाभिमानको सञ्चार गर्छु। म बाटोका अवरोधहरूलाई पहिल्यै स्पर्श गरेर सङ्केत गर्छु र भन्छु—नडराऊ, अघि बढ, बाटो स्पष्ट छ। के त्यो मार्गदर्शन लज्जाको विषय हुन सक्छ? कदापि होइन। त्यो त आत्मविश्वासको चरम सीमा हो।
इतिहास साक्षी छ, सभ्यताहरू त्यतिबेला मात्र अघि बढे जब मानिसले आफ्ना सीमाहरूलाई नाघेर नयाँ सम्भावनाहरूको खोजी गर्यो। म त्यही सम्भावनाको जीवित बिम्ब हुँ। म कुनै आँखाको विकल्प मात्र होइन, म त गमनशीलताको नयाँ दर्शन हुँ। म उनीहरूको यात्राको सहयात्री, उनीहरूको सङ्कल्पको साक्षी र उनीहरूको स्वाधीनताको मेरुदण्ड हुँ। जब म हातमा हुन्छु, तब कुनै पनि गन्तव्य टाढा हुँदैन। कुनै पनि सडक अपरिचित रहँदैन। म त्यो सेतो प्रकाश हुँ जसले दृष्टिभन्दा माथि उठेर दृष्टिको वास्तविक अर्थ बुझाउँछ। दृष्टि केवल
आँखाको नानीमा हुँदैन, दृष्टि त अदम्य साहस, विचार र आत्मसम्मानमा हुन्छ।
मेरो अस्तित्व कुनै टीस वा पश्चात्तापको जगमा बनेको होइन। म त हरेक बिहानी नयाँ क्षितिज चुम्नका लागि निस्किने एउटा निर्भिक यात्रीको हातमा उज्यालो बनेर बल्छु। मानिसहरू बाटोमा उभिएर हेर्छन्, कतिपयले दयापूर्ण निस्सास छाड्छन्, कतिपयले ओठ टोक्छन्, तर उनीहरूलाई के थाहा कि मेरो स्पर्शले बाटोको भूगोल मात्र पहिल्याउँदैन, जीवनको गहिरो दर्शन पनि कोरिरहेको हुन्छ। म लज्जाको मौनता होइन, म त स्वतन्त्र गमनशीलताको मुखरित सङ्गीत हुँ। म जहाँ-जहाँ पुग्छु, त्यहाँ-त्यहाँ स्वाभिमानको नयाँ पाइला कोरिन्छ। म सेतो छडी—स्वतन्त्रता, चेतना र असीम यात्राको अमर प्रतीक!
संसारले प्रकाशलाई केवल दृश्यमा सीमित गर्यो, तर मैले प्रकाशलाई स्पर्शमा बदलेँ। आँखाले देख्ने संसार प्रायः भ्रम र रूपको घेराभित्र कैद हुन्छ, तर स्पर्शले भेट्ने संसार सत्य, निष्छल र शाश्वत हुन्छ। जब मेरा सहयात्री मलाई समातेर सडकमा निस्किन्छन्, उनीहरू कुनै सहाराको खोजीमा हुँदैनन्, उनीहरू त आफ्नै अस्तित्वको दाबी गर्न निस्किएका हुन्छन्। म सडकको छेउ, हिलाम्य खाल्डा, तीखा ढुङ्गा र अग्ला पेभमेन्टहरूलाई स्पर्श गर्दा कहिल्यै काँप्दिनँ। म त उनीहरूलाई सधैँ सुरक्षाको आभास गराउँछु। म उनीहरूको छैटौँ इन्द्रिय हुँ, जसले दृष्टिभन्दा परको संसारलाई सजिलै महसुस गराउँछ।
जब रात पर्छ र संसार सुत्छ, तब उज्यालो र अँध्यारोको भेद समाप्त हुन्छ। आँखा हुनेहरू अँध्यारोमा अन्धा हुन्छन्, तर मेरो सहयात्रीका लागि अँध्यारो र उज्यालो दुवै समान हुन्छन्। मेरो स्पर्शले उनीहरूलाई अँध्यारोमा पनि उत्तिकै सुगम बाटो देखाउँछ। के यो ईश्वरले दिएको विशेष शक्ति होइन? के यो कुनै हीनताको विषय हुन सक्छ? त्यसैले म भन्छु, मलाई दयाको नजरले नहेर। मलाई कुनै करुणा वा सहानुभूति चाहिदैन। म त आत्मसम्मानको उज्यालो प्रतीक हुँ, जसले हरेक पाइलामा नयाँ इतिहास लेखिरहेको छ।
मानिसहरू सोच्छन्, सेतो छडी हुनु भनेको असफलता वा सीमितता हो। तर उनीहरूले यो बुझेका छैनन् कि सेतो छडी हुनु भनेको सीमाहरूलाई नाघेर अघि बढ्ने असीम साहस हो। म उनीहरूको औँलाको निरन्तरता हुँ। म उनीहरूको विचारको गतिशीलता हुँ। म उनीहरूलाई बाटोमा हिँड्न मात्र होइन, आफ्ना सपनाहरू पछ्याउन र सफलताको शिखरसम्म पुग्न मदत गर्छु। जब उनीहरू आफ्नो लक्ष्यमा पुग्छन्, जब उनीहरू सफलताको नयाँ उचाइ चुम्छन्, तब मेरो स्पर्श सार्थक हुन्छ।
म लज्जाको प्रतीक होइन, म त स्वतन्त्र गमनशीलता, अदम्य साहस र आत्मसम्मानको सर्वोत्कृष्ट प्रतीक हुँ। म हरेक पाइलामा स्वाभिमानको नयाँ गाथा लेख्छु। म जहाँ जान्छु, त्यहाँ स्वतन्त्रताको सुगन्ध फैलाउँछु। म सेतो छडी हुँ—स्वतन्त्रता, चेतना र असीम गमनशीलताको देदीप्यमान प्रकाश!
